เรียนรู้อนาโตมี่เพื่อพัฒนาทักษะการวาดร่างกาย

กุญแจสำคัญในการพัฒนาทักษะการวาด คือการตั้งใจลงมือทำให้ดีที่สุด และใส่หัวใจลงไปในผลงาน

กายวิภาคศาสตร์ หรือที่มักเรียกกันว่า “อนาโตมี่ (Anatomy)” เป็นหัวข้อที่ค่อนข้างท้าทาย

แต่ก็หวังว่าบทความนี้จะเป็นแนวทางที่รวดเร็วในการเริ่มต้นและช่วยให้ทุกคนเกิดแรงบันดาลใจในการเรียนรู้ต่อไป

เรามาเริ่มด้วยส่วนประกอบพื้นฐานของร่างกายคนกัน:

 

กระดูกสันหลังเป็นส่วนที่รองรับร่างกาย และยังช่วยให้ลำตัวเคลื่อนไหวได้ รูปทรงแนวตั้งของกระดูกสันหลังเป็นสิ่งที่ทำให้มนุษย์เราแตกต่างจากสัตว์สายพันธุ์อื่น

กระดูกสันหลังไม่ได้เป็นเส้นตรง แต่เป็นเส้นโค้ง จึงทำให้กระดูกเชิงกราน (บริเวณกระดูกสะโพก) และซี่โครงเอียงเล็กน้อย

เรามาแบ่งกระดูกสันหลังเป็น 3 ส่วนเพื่อให้เห็นได้ง่ายขึ้นกัน:

 

1. กระดูกต้นคอ (Cervical Spine) – รองรับหัวและช่วยให้หัวเคลื่อนไหวได้
2. กระดูกช่วงหลัง (Dorsal) หรือส่วนอก (Thoracic Spine) – รองรับซี่โครง
3. กระดูกช่วงเอว (Lumbar Spine) – อยู่ก่อนถึงกระดูกเชิงกรานเล็กน้อย เชื่อมต่อกับกระดูกสันหลังส่วนกระเบนเหน็บ

 

 

กระดูกต้นคอ (1) จะอยู่ข้างหลังกราม (2) มีกล้ามเนื้อหลายชนิดควบคุมการเคลื่อนไหวของหัว ซึ่งกล้ามเนื้อที่มองเห็นได้ชัดที่สุดมีชื่อที่ยาวมาก (กล้ามเนื้อ “สเตอร์โนไคลโดมาสตอยด์ (sternocleidomastoid)”!)

แต่ก็สามารถจำได้ง่ายจากรูปร่างตัว V ซึ่งแยกจากหูไปถึงตรงกลางกระดูกไหปลาร้า (3) ลูกกระเดือกจะอยู่ตรงกลางของกล้ามเนื้อเหล่านี้ ซึ่งเด่นชัดในผู้ชาย (4)  

 

 

กระดูกช่วงหลังเป็นส่วนที่เชื่อมกับแขน สามารถวาดได้หลายวิธี แต่โดยส่วนตัวแล้วชอบวาดให้เป็นรูปทรงยาวรีคล้ายซี่โครง (1)

 

 

กระดูกสันอก (2) ปิดโครงสร้างนี้ที่ด้านหน้า เกิดเป็นเส้นสมมติร่วมกับกระดูกสันหลังซึ่งแบ่งร่างกายมนุษย์ออกเป็นสองส่วน ให้ใช้เส้นนี้เป็นแนวทางในการวาด!

 

กระดูกไหปลาร้า (3) จะดูเหมือนแฮนด์จักรยาน ให้คิดซะว่าเป็นที่รองรับไหล่ กระดูกไหปลาร้าจะเปลี่ยนทิศทางทุกครั้งที่แขนเคลื่อนที่

 

 

ที่ด้านหลังจะพบกระดูกสะบักหรือกระดูกไหล่ ซึ่งมีรูปทรงสามเหลี่ยมและช่วยในการเคลื่อนไหวของแขน รูปทรงของหลังจะเปลี่ยนไปตามการเคลื่อนไหวของกระดูกเหล่านี้

 

 

กระดูกเชิงกรานจะอยู่ที่ส่วนปลายลำตัว โดยเชื่อมกับกระดูกช่วงเอวจากกระดูกสันหลังส่วนกระเบนเหน็บ (1) ทั้งสองข้างจะเห็นกระดูกเชิงกราน (2) และกระดูกหัวหน่าว (3) ที่ด้านหน้า  

 

 

เนื่องจากเป็นกระดูกที่มีรูปทรงไม่สม่ำเสมอ ส่วนตัวเลยชอบวาดให้ดูเรียบง่ายเป็นแผ่นกลมหนึ่งคู่สำหรับกระดูกเชิงกราน และวาดให้กระดูกสันหลังส่วนกระเบนเหน็บเป็นสามเหลี่ยมกลับหัว

 

 

กระดูกเชิงกราน (1) จะเป็นไกด์ในการวาดมุมสะโพกให้กับเรา ที่ด้านหลังจะมีหลุมสองหลุมที่ปลายของกระดูกสันหลังก่อนจะถึงก้น ซึ่งช่วยให้เราระบุตำแหน่งกระดูกสันหลังส่วนกระเบนเหน็บได้ (2)

 

อย่าลืมว่าสะโพกของเพศหญิงโดยทั่วไปจะกว้างกว่าสะโพกของเพศชาย เป็นหนึ่งในความแตกต่างหลักของรูปทรงร่างกาย

 

 

แขนขา

แขนขาสามารถขยับได้หลายแบบ แต่การเข้าใจเกี่ยวกับอนาโตมี่และข้อจำกัดของอวัยวะเหล่านี้จะช่วยให้เราหลีกเลี่ยงการวาดท่าทางที่ไม่สมจริงได้ (หรือโพสกระดูกหัก โอ๊ย!)  

 

แขน:

กระดูกต้นแขนอยู่ที่ส่วนบนของแขน (A) เป็นกระดูกที่ยาวและแข็งแรง ซึ่งเชื่อมต่อกับข้อศอกและทำให้ขยับแขนส่วนล่างได้ (B)

 

ที่แขนส่วนล่าง จะพบกระดูกเรเดียส (1) และกระดูกอัลนา (2) กระดูกเหล่านี้ไขว้กันทำให้ข้อมือหมุนได้ นักวาดบางคนวาดส่วนของแขนส่วนล่างเป็นกล่องเพื่อกำหนดปริมาตร (3)

 

เห็นก้อนเล็กๆ ด้านหลังข้อมือไหม?  (4) นั่นเป็นส่วนของกระดูกอัลนา เราสามารถใช้เป็นจุดอ้างอิงเพื่อระบุทิศทางของแขนในภาพวาดได้

 

 

 

ขา:

ในภาพ A เรามีกระดูกขาดังนี้:

• กระดูกต้นขา (1) ที่ต้นขา
• เข่า (2) ที่ตรงกลางขา
• กระดูกขา (3)
• กระดูกแข้ง (4) ที่บริเวณน่อง

 

ขาควรรองรับและให้ความสมดุลกับร่างกาย แต่ก็มีรายละเอียดหนึ่งที่บางครั้งเรามักมองข้าม: ขาไม่ได้เป็นเส้นแนวตั้งโดยสมบูรณ์ เพื่อให้การวาดมีความสมดุล จะต้องมีจังหวะในการวาด สังเกตเห็นความเอียงเล็กน้อยของกระดูกต้นขาจากสะโพกไปถึงเข่า และส่วนโค้ง (ภาพ B) ที่สร้างรูปร่างของขา (มุมมองด้านข้าง)

 

รายละเอียดที่น่าสนใจอีกอย่างเกี่ยวกับขา: ระหว่างกระดูกสะโพกและกระดูกต้นขา จะสามารถเห็นช่องว่างเป็นรอยบุ๋มบนผิวหนัง โดยเฉพาะในผู้ชายที่มีมวลกล้ามเนื้อน้อยในบริเวณนั้น

 

ในภาพ C เราจะเห็นกระดูกข้อเท้า กระดูกเหล่านี้มีความสูงต่างกัน โดยกระดูกขาที่ด้านนอก (*) จะอยู่ต่ำกว่า ในภาพ D จะเป็นมุมมองด้านหลังของเข่าที่ด้านนอก (*) กล้ามเนื้อไม่ได้ทำให้รูปร่างเปลี่ยนแปลงมากนัก แต่ที่ด้านในจะสร้างก้อนเนื้อเล็กๆ ขึ้น (เราได้ชี้ถึงสิ่งนี้ในภาพ A ด้วย)

 

 

 

สัดส่วน

ตามบางมาตรฐานวิชาการแล้ว ความสูง 7 หรือ 8 หัวจะเป็นความสูงที่เหมาะสมของมนุษย์ผู้ใหญ่ อย่างไรก็ตาม แต่ละคนมีสัดส่วนที่แตกต่างกันไปตามลักษณะทางกายภาพของร่างกาย ถ้าเปรียบเทียบผู้คนที่ความสูงต่างกัน จะสังเกตได้ว่าแต่ละคนมีสัดส่วนที่แตกต่างกันตามลักษณะร่างกายตัวเอง

 

เพื่อพิสูจน์สิ่งนี้ เรามาดูที่ตัวอย่างด้านล่างกัน: ผู้ใหญ่สองคน ผู้ชายและผู้หญิง  แม้ว่าโครงรูปทรงของผู้หญิงจะเตี้ยกว่า แต่ถ้าลองแบ่งร่างกายเป็น 7 หัว (ซึ่งอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน) ดูแล้ว โครงรูปทรงของผู้ชายจะสูงกว่าเพียงหนึ่งในสามของหัว

 

ในตัวอย่างนี้เราได้ใส่โครงรูปทรงของเด็กไว้ด้วย จำไว้ด้วยว่าในช่วงวัยเด็กเล็ก ร่างกายยังพัฒนาไม่เต็มที่ ดังนั้นสัดส่วนของเด็กจึงยังไม่ค่อยชัดเจน ซึ่งจะสูงประมาณ 5 หัว

 

 

นอกจากนี้ นักวาดยังปรับอัตราส่วนของตัวละครให้แตกต่างจากอัตราส่วนที่ “สมบูรณ์” เหล่านี้ด้วย เพื่อเน้นคุณลักษณะเฉพาะหรือเสริมสไตล์การวาดภาพของพวกเขา (แต่นี่ไม่ใช่ข้ออ้างที่จะละเลยพื้นฐานทางกายวิภาค!)

 

 

จะบอกเคล็ดลับให้! เราชอบเปรียบเทียบองค์ประกอบที่มีความยาวเท่ากัน เพื่อให้มั่นใจว่าอัตราส่วนทุกอย่างถูกต้องขณะที่วาด ยกตัวอย่างเช่น มือจะมีขนาดใกล้เคียงกับใบหน้า เท้าจะยาวเท่ากับแขนส่วนล่าง

 

 

อีกหนึ่งข้อมูลที่น่าสนใจคือ ถ้าเราเหยียดแขนทั้งสองข้างออกไป จะมีความยาวเท่ากับส่วนสูง!

 

 

สุดท้ายนี้ นี่คือ 4 ข้อที่จะช่วยให้เราวาดรูปได้เก่งขึ้นในทุกๆ วัน

• การสังเกต: ศึกษาอนาโตมี่ วิธีการเดิน ท่าทางต่างๆ ของคน และประเภทต่างๆ ของร่างกาย… สร้างคลังภาพอ้างอิงไว้ในหัว และถ้าเป็นไปได้ก็ถ่ายรูปเก็บไว้!
• คิดเป็น 3 มิติ: เพื่อเข้าใจรูปทรง การวิเคราะห์จากมุมมองที่หลากหลายจะช่วยได้มาก
• ค้นคว้า: อ่านเกี่ยวกับชิ้นส่วนร่างกาย กระดูก กล้ามเนื้อ และหน้าที่ต่างๆ แค่ในมุมมองของนักวาดก็ได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นหมอ! เราสนใจในอนาโตมี่ส่วนที่ส่งผลต่อรูปทรงและการเคลื่อนไหวของร่างกาย
• วาด วาด วาด! ฝึกวาดรูปทรงคนทั้งตัว และศึกษาส่วนที่ยากโดยละเอียด

ขอบคุณมากๆ ที่อ่าน!

 

ถ้าสนใจ แวะมาดูผลงานบางส่วนของเราในโซเชียลต่างๆ และแฟ้มผลงานได้นะ

 

 

สนใจงานคอนเซ็ปต์อาร์ต หรืออยากรู้เส้นทางสู่การเป็นนักออกแบบคอนเซ็ปต์ไหม? ดูได้ที่ลิงก์ด้านล่าง!